za mnogu godini Bajram!

Za mnogu godini Bajram! - tak po Macedońsku składają sobie życzenia wielu lat Bajramu macedońscy Muzułmanie świętując zakończenie Ramadanu – dziewiątego miesiąca kalendarza muzułmańskiego, czasu postu od świtu do zmierzchu. Bajram (Bayram) to jedno z najważniejszych świąt, w Macedonii rozciągnięte w trzydniowe świętowanie osłodzone baklawą i “cukrem” (mac: shekjer), podczas którego odwiedza się bliskich: rodzinę i przyjaciół by złożyć życzenia, pozdrowić i zjeść razem symboliczną słodycz.

Moje świętowanie Bajramu we wsi w zachodniej Macedonii, gdzie odwiedzałam z tej okazji zaprzyjaźnioną rodzinę, zamieniło się w dwudniowy maraton po kilkunastu domach okraszony przekraczającą wszelkie normy dawką cukru:)

Macedońskie filmy i klubów kilka

Wczoraj, czyli w piątek 16 stycznia postanowiłam się ukulturalnić. Podczas poprzednich wizyt w Skopje, mimo różnej intensywności starań nie udało mi się odwiedzić teatru, opery, wstyd przyznać, nawet kina; większość prób kończyła się na gorących zapewnieniach znajomych że tak, koniecznie, trzeba, jak tylko będzie coś fajnego, nawet program sprawdzą

Macedońska Kinoteka rozpoczęła styczniowy sezon pokazem starych macedońskich filmów. Pierwszym z nich był „Makedonija vo sliki” (Macedonia w fotografiach), nakręcony na 20-lecie (1923) powstania Ilindeńskiego (a niedawno odrestaurowany) w reżyserii Arsenij Jovkova. Film jest kompozycją fotografii, ukazujących się jedna po drugiej jak strony w albumie. Kolejne rozdziały to zbiory zdjęć bohaterów i miejsc ognisk powstania. Wśród wszystkich portretów był tylko jeden kobiecy, przedstawiający macedońską bohaterkę Ekaterinę X Y, której nazwiska nie zdążyłam zapisać, a próbując znaleźć informacje w internecie natrafiam an gąszcz pustki…

Gjupci, Cyganie, Roma

… fotograficznie

Moratorium III i NGO-sy

O tym, że 28.06 w Prilepie ma się odbyć jakiś festiwal, wiedziałam już wcześniej. jednak z konkretnymi informacjami poznałam sie dopiero stojąc twarzą w twarz przed plakatem, wiszącym na drzewie w Prilepie. Pod szumną nazwą “festiwal” krył sie koncert sześciu macedońskich kapel metalowych, mniej lub bardziej znanych słuchaczom tegoż muzycznego stylu. Miejscem koncertu była letnia scena postawiona w klaustrofobicznym podwórzu w pobliżu Domu Kultury “Marko Cepenkov”.

powrót

…zanim usiądę i uzupełnię wpisy, o których myślę, że warto by było, a na które nie było czasu…

dziś wieczór, autobusem adamisa, przyjechałam ze Skopje do warszawy. Pierwsze wrażenia: o ileż tu chłodniej, świeżej… mimo minionej niechęci (nigdy nie uważałam się za warszawską patriotkę;)) stwierdzam: Warszawa jest Czysta! Jasna! Świeża! o matko, ale nowoczesna!

przyjechałam wieczorem więc nie zdążył zdołować mnie tłum; wieczór piątkowy o średnim natężeniu korków ulicznych, o chłodnym powietrzu (w Sk było 38 stopni w cieniu, gdy wyjeżdżałam).

protest o ime- zagubiony stary wpis…

Na kilka dni przed protestem, moją uwagę zwróciły plakaty wiszące w centrum, z umieszoną na nich starą flagą Macedonii i napisami : „jedna flaga, jedna duma”, lub „jedno imię”. Plakaty pojawiły się nagle i zaciekawiło mnie, z   czyjej inicjatywy i dlaczego znalazły się w centrum i na głównych ulicach macedońskiej części Skopje.

Maniacy i ich podboje oraz kawa z dodatkami

Przechadzając się przez Bit Pazaar dla odetchnięcia od poeuropejczonej części miasta, natchniona myślą o pustej puszce na kawę czekającą w domu, udałam się do stoiska-dukjanu o nazwie mielonej kawy. Poza trzema rodzajami ziaren kawy, w różnych odcieniach ciemnego brązu, w plastikowym pojemniku dojrzałam ziarenka, również brązowe, przypominające małe orzeszki. Na pytanie „co to?” albański chłopiec zasłuchany w nacjonalistycznym hip-hopie brzmiącym ze słuchawek, odpowiedział nie znaną mi nazwą. Do skutku wyrażałam mą nieznajomość realiów i wytłumaczył iż Naut jest dodatkiem, który poprawia smak kawy i działa tak, żeby była lepsza. Za 20 dinarów kupiłam mieszankę, która ma posmak żołędziówki. Poza Naut, w pojemnikach są ziarenka „na cukier” i „na ciśnienie”. Sprawa warta zbadania.

Wybory, lipiec 2008

W niedzielę 1 lipca Skopje, tak jak reszta Macedonii, ruszyło do urn wyborczych. Mam wrażenie, że zaraz po tym Skopje odetchnęło, zmęczone długą i intensywną kampanią wyborczą.

Główne partie startujące w przedwczesnych wyborach dzielą się nie tylko na konserwatystów i liberałów. Jest też kwestia narodowo-etniczna, a więc Ali Ahmeti i partia albańska, oraz macedońskie WMRO czy SDI. Bitwa trwa więc na bardziej złożonych niż w jednonarodowym państwie płaszczyznach. Inne pionki, inne reguły gry, inne strategie i przyczyny wyborów.

Nieformalna mapa Skopje: akademiki

Poza funkcją mieszkalną, to miejsca spotkań i imprez. Najbardziej luksusowy akademik to były hotel Pelagonia. Kilkadziesiąt dinarów otwiera przestrzeń turbo-dźwięków w specjalnie do tego celu przeznaczonej sali na najniższym poziomie budynku. Można kupić piwo i koniak i skonsumować je stojąc w tłocznej, gorącej atmosferze. Na imprezach tego typu, tanczący zwylke zbierają się w małe okręgi wzajemnej adoracji. Na turbo-żurce w Pelagonii byłam tylko raz. To miejsce „szmizlersko-fraerskie”; strój dziewczyn przypomina trendy mody sowieckiej; obowiązkowe obcasy, wąskie spodnie, fryzura, makijarz; wśród chłopaków króluje żel, biodrówki ze złoto-srebrnymi haftami, hitem jest różowa koszula. Mimo gorąca, zabronione jest przesadne rozbieranie się; na widok białej koszulki bez rękawów reaguje ochrona, gdy nosicielem owej jest chłopak. W Pelagonii można tańczyć, muvać się, pobić, lecz nie leży w dobrym tonie bycie zbyt prywatnym, osobistym. Bieliźniana koszulka razi w oczy wśród D&G.

Nieformalna mapa Skopje: gdzieś w sercu miasta; Majka Teresa, Kej i Park

Majka teresa

„Kaj majka Teresa” (pod matką Teresą) – to miejsce w centrum Skopje, mały park położony opodal pomnika. Zbierają się tam młodzi ludzie by posiedzieć, pograć w Zośkę, pogadać. Są tacy, których można tam znaleźć co wieczór; nie trzeba płacić za wstęp, za obsługę, jest swobodnie, blisko do sklepu z winem i piwem, swojsko. Ostatnio niektórzy okresowo unikają Majki Teresy ze względu na kilkakrotne kontrole policyjne oraz reportarz ekipy telewizyjnej. Alkoholowo – narkotykowe kula, praktykowane co wieczór, nie jest dobrze widziane przez władze; powoli następuje „(U)Europeizacja” przestrzeni publicznej; nie wolno już pić alkoholu w miejscach taich jak park, co do niedawna było legalne. Jak na razie jednak, przepisy te są bardzo rzadko egzekwowane i można cieszyć się, bezkarnie ich nie przestrzegając.

Kej

Przytulona do Wardaru, oddzielona murem przeciwpowodziowym od centrum miasta i spojrzeń innych, alejka wzdłuż rzeki, ukraszona drzewami i ławkami. Na kej przyjemnie się przespacerować, szczególnie gdy jest gorąco. Można usiąść z widokiem na Wardar, zrelaksować się. Kej to popularne miejsce randek. Idąc wieczorem ścieżką, niemożliwym jest nie widzieć całujących się par, od których odwracają wzrok starsi spacerowicze z psami. Za bezpieczny brzeg Wardaru uchodzi ten przylegający do „macedońskiej” części miasta, drugi jakby nie istniał.

Park Miejski

Jak to park miejski:) Trawa, drzewa, ławki, fontanna, scena.