Szutki niespełnione marzenia…

W lutym tego roku była w Szutce wielka feta, radość i walne zgromadzenie, gdy na okraszonym przemową Nikoli Gruevskiego placu zakopywano kamień węgielny pod budowę szkoły średniej dla dzielniecy Szuto Orizari. Pamiętam dobrze, bo całkiem przypadkeim się wtedy tam znalazłam, zaszczycając nawet swoją obecnością zebranie lokalnych polityków.

Dla przypomnienia, Szutka jest największym skupiskiem Romów w Europie, a zarazem dzielnicą na północnych obrzeżach Skopje. W sumie liczy około 22 tys mieszkańców, z czego 13 tys to Cyganie. W Szutce są jedynie dwie szkoły podstawowe pracujące w systemie trzy-zmianowym a obiecana szkoła średnia miała być pierwszą w Europie i mieścić prawie tysiąc uczniów.

Mimo iż lutowe otwarcie budowy odwiedziły liczne polityczne znamienitości, a szkoła miała zacząć pracę od września, budowa nie ruszyła nawet o krok. Naczelnik gminy, Neżdet Mustafa twierdzi, że nie może otrzymać pozwolenia od Ministerstwa Transportu i Połączeń, a mnie się wydaje, że właśnie owych połączeń odpowiednich najprawdopodobniej mu zabrakło, lub też rozpłynęły się pieniądze na sfinansowanie odpowiednich połączeń.

Toše Proeski; wspomnienie

Szesnastego października minęła druga rocznica śmierci Toše Proeskiego, piosenkarza zwanego „aniołem” i wielbionego przez większość Macedończyków. Nawet nie będąc w Macedonii nie da się zapomnieć tej daty – większość macedońskich statusów na popularnych portalach społecznościowych i komunikatorach odwoływało się tego dnia wyrażając żal, ból pamięć.

Macedońskiego fenomenu Toše nie da się zrozumieć w oderwaniu od lokalnego i kulturowego kontekstu. Macedonia jest mała – wielkości porównywalnej do województwa lubelskiego – co przy dwumilionowej społeczności sprawia czasem wrażenie wyjątkowo dużej rodziny rozszerzonej (ang: extended family). Jeśli ktoś nie poznał muzyka osobiście, to przynajmniej zna kogoś z jego krewnych, bliskich znajomych lub znajomych-znajomych, tak że posiada swoją osobistą historię związaną z Toše; o spotkaniu, wspólnej fotografii lub chociaż o wrażeniach z koncertu. Między ludźmi krąży wiele takich historii, urastających do przypowieści szczególnie w dni takie jak rocznica śmierci lub urodzin, gdy do Krušewa, gdzie jest pochowany, jeżdżą specjalnie zorganizowane autokary z różnych miast Macedonii.

jesień pachnie Ajvarem…

Na ulicach i uliczkach wszystkich miast i wsi pachnie pieczonymi papryczkami. Zapach dociera z okien, zza drzwi, z bram podwórzy i zakamarków. W Macedonii trwa czas robienia Ajvaru.

Ajvar, w wersji łagodnej lub ostrej, to pomarańczowe, ogniste złoto, papryczkowa ambrozja wskrzeszająca różne, na pozór zwykłe produkty i potrawy, lecz najcześciej goszczący na chlebie – podstawowym produkcie spożywczym szanujących się Macedończyka i Macedonki:)  Za sprawą papryczek zwykły chleb staje się Chlebem Z Ajvarem, szczególnie jeśli jest to Ajvar domowej roboty, leżący na świeżym chlebie.  Spotkałam także jajka smażone z Ajvarem – swoista dwuskładnikowa jajecznica pretendująca do bycia “macedońską”. Dodanie Ajvaru do duszonych warzyw, zupy, zaczarowuje je po macedońsku.